مولدهای تشعشع

مولدهای اشعهX  در رادیوتراپی:
با توجه به موقعیت تومور در بدن به طیف وسیعی از منابع تولید پرتو X با قدرتهای مختلف نیازمندیم. در تومورهای سطحی به تشعشعی نیاز داریم که در سطح جذب شود ولی در مورد تومورهای عمقی وضعیت کاملاً متفاوت است. لذا مولدهایی  با طیف وسیع از انرژی ساخته شده  که بر اساس توصیه سازمان NCRP National Committee of Radiological Protection and Units به پنج دسته تقسیم مى شوند:
۱- مولدهای پرتوگرنز (Grenz X-Ray Sources) :
 این مولدها پرتوهای X خیلی کم انرژی با ولتاژ کمتر از ۲۰ kv تولید مى کنند.اساس کار آنها مشابه لامپهای رادیولوژی معمولی با پنجره بریلیومی برای کاهش تضعیف است. حداکثر عمق نفوذ پرتوها کمتر از۲mm است و اصطلاحاً خیلی سطحی (Very Superficial) نامیده مى شوند.
۲- مولدهای تماسی (Contact Radiotherapy Source) :
 این مولدها در kv های حدود ۴۰_۵۰ کار مى کنندو عمق نفوذ مناسب آنها ۲_۳mm است. فاصله این مولدها تا سطح بدن ۲cm است. در سالهای اخیر این دستگاهها با سیستم الکترون تراپی جایگزین شده اند.
۳- مولدهای درمان سطحی ( Superficial X_Ray Unit) :
این مولدها بسته به عمق تومور در kv  های ۵۰_۱۰۰  عمل مى کنند و در حدود ۱۰_۲۰ cm  با پوست فاصله دارند. برای تومورهای تا عمق ۵mm  مفید هستند و دارای ۱_۶mm  صافی آلومینیوم هستند.

۴- مولدهای اورتوولتاژ ( Ortho Voltage Therap Unite) :
این دستگاه در kv  های ۱۵۰_۵۰۰ عمل مى کنند. ۵۰cm  تا سطح پوست فاصله دارند و تومورهای در عمق ۲۳cm  را درمان مى کنند. در این تیوپها سیستم خنک کننده پودر آب است.
۵- ماشینهای مگاولتاژ:
 پرتوهای میلیونی در درمان تومورهای عمقی کاربرد دارند و نسبت به نوع اورتوولتاژ دارای دوزپوستی کمتری هستند، جذب استخوانی ندارند و در عمق بالاتری نسبت به پرتوهای اورتوولتاژ کارایی دارند.
این سیستمها بسیار متنوعند و برخی از آنها عبارتند از :لامپهای تشدید(Resonance Tube)، دستگاه شتابدهنده الکترواستاتیک یا مولد واندوگراف   (Vando Graph machine)، دستگاه شتابدهنده خطی(Linear Accelerator )، شتابدهنده دورانی( Cyclo Thron )، این دستگاهها تومورهای تا عمق چند سانتی متر را درمان مى کنندو معمولاً در فاصله  ۸۰_۱۰۰cm پوست قرار مى گیرند.

                                                              
دستگاه کبالت ۶۰ (^۶۰Co machine ):
این سیستم از منبع رادیواکتیو  ۶۰Co استفاده مى کند. نیم عمر^۶۰Co    ،  ۵.۳  سال است و تابش کننده بتا مى باشد. ^۶۰Co  با یک تابش بتا به نیکل ۶۰ متا استیبل (meta stable ) تبدیل مى شود. پس نیکل با دو تابش گاما با انرژیهای ۱.۳۳Mev و ۱.۱۷Mev  به حالت پایدار مى رسد.ماشین ^۶۰Co   دارای محفظه ای استوانه ای است که درآن صفحات به شکل قرص با قطر۲cmو ضخامت۱_۲cm   قرارگرفته اند. ^۶۰Co  را با تابش نوترون در راکتور به ^۵۹Co  تولیدمى کنند. قرصها در محفظه استونهای با ارتفاع  ۲۰cm و قطر ۲cm  از جنس آهن قرار مى گیرند. برای کنترل تابش چشمه آن را در محفظه بزرگ سربی قرار مى دهند و تنها یک خروجی در آن تعبیه مى کن

منبع:Prin,ir