معرفی دیالیز صفاقی قسمت دوم

معرفی دیالیز صفاقی قسمت اول

حفره صفاق

پرده­ ی صفاق (Peritoneum) پرده ایست با سطحی حدودی ۲ متر مربع که حفره شکمی را می پوشاند. این پرده از دولایه احشایی و جداری تشکیل شده است. حفره صفاق ، فضای موجود بین پرده­ی صفاق احشایی ئ جداری می گویند. در حالت عادی حفره صفاق دارای ۵۰ تا ۱۰۰ میلی متر مایع برای خاصیت لغزندگی است. پرده­ی صفاق یک غضای نیمه تراوا است.

تبادل آب و املاح بین عروق ریز پرده­ی صفاق و مایع دیالیز موجود در حفره­ی صفاق با روش انتشار و اسمز انجام می شود، به نحوی این غشاء برای آب و ذرات کوچ تراوا و برای مولکول های درشت تراوایی کمتری دارد. در نتیجه آب و بسیاری از یون های محلول در آب از طریق سوراخ ها و شکاف های غشاء صفاق عبور می کنند ولی مولکول های درشت گلبول های خون و پروتئین ها قادر به عبور از این شکاف نیستند.

اصول عملکرد

در دیالیز صفاقی ، یک تیوب نرم که کاتتر نامیده می شود برای پر کردن صفاق با یک  مایع تمیز که محلول دیالیز نام دارد ، استفاده می شود. محلول حلوی یک نوع قند است که دکستروز نام دارد که مواد زاید و سیال اضافه را به داخل حفره صفاق می کشد. این مواد زاید و سیال با خارج شدن محلول دیالیز از حفره صفاق ، بدن را ترک می کنند. فرآیند تخلیه و پر کردن ، تبادلات(exchange) نامیده میشود که بین ۳۰ تا ۴۰ دقیقه زمان می برد. مدت زمانی که مایع دیالیز در حفره صفاق می ماند dwell time نام دارد. یک زمان بندی معمولی شامل ۴ بار exchange با dwell time برابر با ۴ تا ۶ ساعت در طول روز است. گونه­های دیگر دیالیز صفاقی ، زمانبندی مخصوص به خود را دارند.

پزشک ممکن است برای قرار دادن کاتتر ، یک جراحی باز بر روی بیمار انجام دهد که در این حالت بیمار را دریک بیهوشی عمومی قرار می دهند. پزشک یک برش کوچک در نزدیک ناف بیمار انجام می دهد و کاتتر را از طریق سوراخ بوجود امده به حفره صفاق هدایت می کند. با محض قرار گیری کاتتر در مکان خود ، بیمار می تواند دریافت محلول دیالیز را آغاز کند. البته در ابتدا امکان پیاده سازی یک زمانبندی کامل دیالیز برای ۲ تا ۳ هفته میسر نخواهد بود. در این مدت بدن بیمار بافت همبند محل زخم ایجاد شده را ترمیم کرده و به این طریق مکان کاتتر را ثابت می گردد. کاتتر استاندار دیالیز صفاقی از یک تیوب نرم با قابلیت انعطاف ساخته شده است. کاف های آن از جنس مواد پلی­استاری است که داکرون نامیده میشود. انتهای تیوب که در حفره صفاق قرار دارد دارای حفره های زیادی است که امکان جریان آزاد محلول را به سمت داخل وخارج مهیا می­کند.

ست انتقال

ست انتقال ، تیوبی است که کیسه محلول دیالیز را به کاتتر متصل می کند. هنگان قرار گیری کاتتر ، انتهای آن درپوشی برای جلوگیری از انتشار عفونت قرار داده می شود. زیر این درپوش یک کانکتور اتصال خارجی تعبیه شده است. نوع ست دیالیز که استفاده می شود بستگی به کمپانی دارد که محلول دیالیز را تهیه کرده است. کپمانی های مختلف ،سیستم های گوناگونی برای اتصال به کاتتر دارند.

اتصال ست انتقال نیازمند استریل شدن است. بیمار و پرستار باید ماسک در صورت خود قرار دهند و پرستار ست انتقال و انتهای کاتتر را قبل از ایجاد اتصال در محلول ضدعفونی کننده به مدت ۵ دقیقه خیس می دهد. پرستار هنگام متصل نمودن ست با کاتتر ، یک دستکش مخصوص پلاستیکی خواهد پوشید.

ترجمه و تالیف : علی آقایی فر

انجمن های تخصصی مهندسی پزشکی ایران

ادامه دارد …